نصب کنتاکتور در ظاهر ساده است، اما برای سیم کشی صحیح باید ابتدا ترمینال های مدار قدرت و فرمان، ولتاژ بوبین، نوع کنتاکت های کمکی و تجهیزات حفاظتی مدار را به درستی شناسایی کنید. به طور معمول در کنتاکتورهای IEC، ترمینال های A1 و A2 مربوط به بوبین هستند، ترمینال های 1/L1، 3/L2 و 5/L3 برای ورودی مدار قدرت و ترمینال های 2/T1، 4/T2 و 6/T3 برای خروجی مدار قدرت استفاده می شوند. با این حال، شماره گذاری و آرایش ترمینال ها می تواند با توجه به مدل و سازنده متفاوت باشد و همیشه باید نقشه روی بدنه یا دفترچه همان کنتاکتور بررسی شود.
نکته ایمنی: کار روی مدارهای برق قدرت می تواند باعث برق گرفتگی، سوختگی، آتش سوزی یا آسیب به تجهیزات شود. پیش از هرگونه سیم کشی، مدار را کاملا بی برق کنید و از نبود ولتاژ اطمینان حاصل کنید. برای مدارهای صنعتی و ولتاژهای خطرناک، نصب و تست باید توسط فرد دارای صلاحیت فنی انجام شود.
ترمینال های کنتاکتور را بشناسید
قبل از شروع نصب، مهم ترین کار شناسایی ترمینال ها است. در بسیاری از کنتاکتورهای IEC، ترمینال های A1 و A2 مربوط به بوبین هستند و کنتاکت های اصلی با شماره هایی مانند 1/L1 تا 6/T3 مشخص می شوند. کنتاکت های کمکی نیز معمولا با شماره هایی مانند 13-14 و 21-22 مشخص می شوند. Schneider Electric نیز همین الگوی شماره گذاری را برای بسیاری از کنتاکتورهای TeSys توضیح داده است.
ترمینال های A1 و A2
A1 و A2 دو سر بوبین کنتاکتور هستند. با اعمال ولتاژ مناسب به بوبین، کنتاکتور تحریک شده و کنتاکت های اصلی و کمکی آن تغییر وضعیت می دهند.
ولتاژ بوبین باید دقیقا مطابق مشخصات درج شده روی کنتاکتور باشد. ولتاژ بوبین ممکن است با ولتاژ مدار قدرت متفاوت باشد؛ بنابراین صرفا با دیدن ولتاژ شبکه نباید درباره اتصال A1 و A2 تصمیم گرفت. در بوبین های DC، قطب مثبت و منفی نیز اهمیت دارد و در مدل های دارای علامت قطبیت، معمولا A1 مثبت و A2 منفی است.
کنتاکت های اصلی 1/L1، 3/L2 و 5/L3
در یک کنتاکتور سه پل، ترمینال های 1/L1، 3/L2 و 5/L3 معمولا سمت ورودی مدار قدرت هستند و ترمینال های 2/T1، 4/T2 و 6/T3 سمت خروجی قرار می گیرند.
هنگام نصب، نباید فقط به ظاهر کنتاکتور یا موقعیت فیزیکی ترمینال ها اعتماد کرد. شماره درج شده روی بدنه و نقشه سیم کشی سازنده باید مبنای اتصال باشد.
کنتاکت های کمکی 13-14 و 21-22
کنتاکت های کمکی برای مدار فرمان، سیگنال دهی، خودنگهدار و برخی مدارهای کنترلی استفاده می شوند. در الگوی رایج IEC، 13-14 یک کنتاکت نرمال باز (NO) و 21-22 یک کنتاکت نرمال بسته (NC) است.
برای مثال، کنتاکت 13-14 می تواند در مدار فرمان برای ایجاد مسیر خودنگهدار استفاده شود. با این حال، تعداد و نوع کنتاکت های کمکی به مدل کنتاکتور بستگی دارد و باید نقشه همان محصول بررسی شود.
محصولات | کنتاکتور 40 آمپر 220 ولت AC اشنایدر
قبل از نصب کنتاکتور چه چیزهایی را باید بررسی کرد؟
قبل از سیم کشی، مشخصات زیر را از روی پلاک کنتاکتور و نقشه مدار کنترل کنید:
- ولتاژ و نوع بوبین؛ AC یا DC
- تعداد پل های قدرت
- جریان و رده کاری مناسب برای نوع بار
- تعداد و نوع کنتاکت های کمکی مورد نیاز
- ولتاژ مدار قدرت
- وجود رله اضافه بار یا سایر تجهیزات حفاظتی
- نقشه سیم کشی پیشنهادی سازنده
- شرایط محیطی و روش نصب داخل تابلو
انتخاب صحیح کنتاکتور باید بر اساس نوع بار و شرایط واقعی کار انجام شود. Schneider Electric نیز در راهنمای انتخاب کنتاکتور به عواملی مانند جریان، ولتاژ، نوع وظیفه، مشخصات بوبین، تعداد کنتاکت های کمکی و تجهیزات جانبی اشاره می کند.
آموزش نصب کنتاکتور در مدار قدرت
در یک مدار سه فاز متداول، سه خط ورودی به ترمینال های اصلی کنتاکتور متصل می شوند و خروجی آن به سمت بار یا تجهیزات حفاظتی و سپس بار هدایت می شود. در مدار موتور، آرایش دقیق اتصال به وجود تجهیزات حفاظتی مانند رله اضافه بار و نوع مدار بستگی دارد.
به صورت مفهومی، مسیر مدار قدرت در یک کنتاکتور سه پل به شکل زیر است:
- فاز اول: 1/L1 ← 2/T1
- فاز دوم: 3/L2 ← 4/T2
- فاز سوم: 5/L3 ← 6/T3
این شماره گذاری در بسیاری از کنتاکتورهای IEC رایج است، اما برای اجرای واقعی باید نقشه ترمینال همان مدل بررسی شود.
در مدار موتور، کنتاکتور به تنهایی وظیفه حفاظت کامل موتور را بر عهده ندارد. استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب مانند رله اضافه بار، کلید حفاظتی یا تجهیزات هماهنگ شده با موتور، بر اساس طراحی مدار ضروری است.
سیم کشی مدار فرمان کنتاکتور
مدار فرمان وظیفه دارد بوبین کنتاکتور را کنترل کند. در یک مدار ساده، مسیر فرمان شامل منبع کنترل، تجهیزات فرمان مانند شستی استپ و استارت و در نهایت بوبین A1/A2 است.
یک منطق ساده برای مدار فرمان را می توان این طور در نظر گرفت:
- منبع مدار فرمان وارد مسیر کنترل می شود.
- تجهیزات توقف و حفاظت در مسیر فرمان قرار می گیرند.
- با فعال شدن فرمان استارت، ولتاژ مناسب به بوبین می رسد.
- کنتاکتور وصل شده و کنتاکت های اصلی تغییر وضعیت می دهند.
- کنتاکت کمکی می تواند برای ایجاد مدار خودنگهدار استفاده شود.
نکته مهم این است که مدار فرمان و مدار قدرت را با یکدیگر اشتباه نگیرید. ممکن است موتور با ولتاژ سه فاز کار کند، اما بوبین کنتاکتور آن برای یک ولتاژ کنترلی متفاوت طراحی شده باشد.
نصب کنتاکتور با شستی استارت و استپ
در مدار فرمان متداول استارت و استپ، شستی استپ معمولا از نوع نرمال بسته و شستی استارت معمولا از نوع نرمال باز انتخاب می شود. برای حفظ فرمان پس از رها کردن شستی استارت، از یک کنتاکت کمکی نرمال باز کنتاکتور استفاده می شود.
در این مدار، با فشردن استارت، بوبین تحریک می شود. پس از وصل کنتاکتور، کنتاکت کمکی خودنگهدار مسیر فرمان را حفظ می کند. با فشردن استپ، مسیر فرمان قطع شده و کنتاکتور از حالت وصل خارج می شود.
شماره ترمینال ها باید بر اساس نقشه کنتاکتور و مدار فرمان انتخاب شوند؛ بنابراین این توضیح، منطق عملکرد مدار را بیان می کند و جایگزین نقشه سیم کشی اختصاصی یک مدل مشخص نیست.
اتصال کنتاکتور به رله اضافه بار
اگر کنتاکتور برای راه اندازی موتور استفاده شود، مدار حفاظت موتور باید در طراحی دیده شود. رله اضافه بار می تواند در کنار کنتاکتور برای حفاظت در برابر اضافه بار موتور استفاده شود و کنتاکت های کمکی آن در مدار فرمان قرار می گیرند تا در شرایط اضافه بار، فرمان کنتاکتور قطع شود.
در یک مدار راه انداز مستقیم موتور (DOL)، ترتیب و نحوه اتصال کنتاکتور، رله اضافه بار و تجهیزات فرمان باید مطابق نقشه طراحی و دستورالعمل سازنده انجام شود. Schneider Electric برای مدارهای DOL نمونه های مختلف اتصال کنتاکتور و رله اضافه بار را ارائه کرده است.
تنظیم رله اضافه بار نیز موضوع جداگانه ای است و نباید صرفا بر اساس جریان نامی کنتاکتور انجام شود. جریان نامی موتور، نوع رله و دستورالعمل سازنده باید مبنای تنظیم قرار گیرد.
محصولات | کنتاکتور 32 آمپر 220 ولت AC اشنایدر
تفاوت سیم کشی کنتاکتور تک فاز و سه فاز
تفاوت اصلی در تعداد خطوط قدرت و نحوه عبور جریان از کنتاکت های اصلی است. در مدار سه فاز معمولا سه مسیر قدرت از کنتاکتور عبور می کند، در حالی که در برخی کاربردهای تک فاز ممکن است از یک یا دو پل کنتاکتور استفاده شود.
نکته مهم این است که تک فاز یا سه فاز بودن به تنهایی برای تعیین روش سیم کشی کافی نیست. باید ظرفیت کنتاکتور، نوع بار، نحوه قطع هادی ها و الزامات حفاظتی مدار نیز بررسی شود.
کنتاکتور چرا وصل نمی شود یا بعد از وصل شدن قطع می کند؟
اگر کنتاکتور هنگام فرمان دادن عمل نمی کند، ابتدا باید موارد ساده و قابل بررسی را کنترل کرد:
- ولتاژ بوبین با ولتاژ مورد نیاز کنتاکتور مطابقت دارد یا خیر.
- ولتاژ مورد نیاز واقعا به A1 و A2 می رسد یا خیر.
- شستی استپ یا یکی از تجهیزات حفاظتی مسیر فرمان را قطع نکرده باشد.
- کنتاکت های فرمان اشتباه انتخاب یا متصل نشده باشند.
- بوبین یا خود کنتاکتور دچار خرابی نشده باشد.
اگر کنتاکتور لحظه ای وصل می شود و بلافاصله قطع می کند، یکی از موارد مهم بررسی مسیر خودنگهدار، شستی استپ، کنتاکت حفاظتی رله اضافه بار و افت یا ناپایداری ولتاژ بوبین است.
برای تشخیص دقیق، اندازه گیری باید با تجهیزات مناسب و توسط فرد دارای صلاحیت انجام شود. باز کردن یا دستکاری مدار دارای برق برای آزمون، بدون رعایت الزامات ایمنی، توصیه نمی شود.
مصحولات | کنتاکتور 18 آمپر 220 ولت AC اشنایدر
نکات ایمنی مهم هنگام نصب کنتاکتور
- قبل از سیم کشی، منبع تغذیه را قطع و بی برق بودن مدار را با روش مناسب بررسی کنید.
- ولتاژ بوبین را از روی پلاک یا دیتاشیت بررسی کنید.
- ترمینال های قدرت و فرمان را با یکدیگر اشتباه نگیرید.
- از نقشه همان مدل کنتاکتور برای سیم کشی استفاده کنید.
- سطح مقطع سیم و تجهیزات حفاظتی را متناسب با جریان و طراحی مدار انتخاب کنید.
- اتصالات را از نظر استحکام مکانیکی و کیفیت ترمینال بررسی کنید.
- برای مدار موتور، حفاظت مناسب در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه را در طراحی لحاظ کنید.
- پس از اتمام سیم کشی، پیش از راه اندازی بار، مدار را طبق روش تست ایمن بررسی کنید.
سوالات متداول درباره نصب کنتاکتور
ترمینال A1 و A2 کنتاکتور برای چیست؟
A1 و A2 دو ترمینال بوبین کنتاکتور هستند. با اعمال ولتاژ مناسب به بوبین، مکانیزم کنتاکتور عمل کرده و کنتاکت های آن تغییر وضعیت می دهند.
ترمینال های 1/L1 و 2/T1 کنتاکتور چه کاربردی دارند؟
در بسیاری از کنتاکتورهای IEC، 1/L1 ورودی و 2/T1 خروجی اولین کنتاکت اصلی هستند. برای دو مسیر دیگر نیز معمولا 3/L2-4/T2 و 5/L3-6/T3 استفاده می شود.
آیا ولتاژ بوبین کنتاکتور باید با ولتاژ موتور یکی باشد؟
خیر. ولتاژ بوبین و ولتاژ مدار قدرت دو مشخصه متفاوت هستند. ممکن است یک کنتاکتور برای یک موتور سه فاز استفاده شود اما بوبین آن با ولتاژ کنترلی متفاوتی کار کند.
کنتاکت 13 و 14 کنتاکتور چیست؟
در بسیاری از کنتاکتورهای IEC، 13-14 یک کنتاکت کمکی نرمال باز است که می تواند در مدار فرمان، خودنگهدار یا سیگنال دهی استفاده شود.
آیا کنتاکتور به تنهایی از موتور محافظت می کند؟
خیر. کنتاکتور وظیفه اصلی قطع و وصل بار را انجام می دهد و برای حفاظت موتور در برابر اضافه بار و سایر خطاها باید تجهیزات حفاظتی مناسب در مدار طراحی شود.
هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.