انواع کنتاکتور بر حسب آمپر در رنج های مختلفی مانند 9، 12، 18، 25 و 32 آمپر تولید می شوند و هر کدام برای کنترل محدوده مشخصی از بارهای الکتریکی کاربرد دارند. با این حال، انتخاب کنتاکتور فقط با توجه به عدد آمپر انجام نمی شود. نوع بار، رده کاری، ولتاژ مدار، جریان واقعی مصرف کننده و ولتاژ بوبین نیز باید بررسی شود.
برای مثال، یک کنتاکتور 18 آمپر لزوما برای هر باری که جریان آن کمتر از 18 آمپر است انتخاب مناسبی نیست. ظرفیت کنتاکتور برای یک موتور با ظرفیت آن برای یک بار مقاومتی یکسان نیست. به همین دلیل در کاتالوگ کنتاکتورها معمولا اطلاعاتی مانند AC-1، AC-3، ولتاژ کاری و جریان نامی در کنار یکدیگر ارائه می شوند.
در این مقاله انواع کنتاکتور بر حسب آمپر را از رنج های پرکاربرد 9 تا 32 آمپر بررسی می کنیم و توضیح می دهیم برای انتخاب سایز مناسب باید به چه مشخصاتی توجه شود.
انواع کنتاکتور بر حسب آمپر کدامند؟
کنتاکتورها از نظر جریان نامی در اندازه های مختلفی تولید می شوند. در میان مدل های رایج، رنج های 9، 12، 18، 25 و 32 آمپر در بسیاری از مدارهای فرمان و قدرت مورد استفاده قرار می گیرند. مدل های بزرگ تر نیز برای موتورهای پرقدرت تر و بارهایی با جریان بالاتر در دسترس هستند.
البته عدد آمپر به تنهایی مشخص کننده کاربرد کنتاکتور نیست. این عدد باید همراه با رده کاری و شرایطی که سازنده برای محصول تعیین کرده است بررسی شود. برای مثال، در کاربرد موتوری معمولا رده AC-3 اهمیت زیادی دارد، در حالی که برای بارهای مقاومتی رده AC-1 معیار متفاوتی ایجاد می کند.
جدول انواع کنتاکتور بر حسب آمپر و کاربرد آنها
| آمپر کنتاکتور | کاربرد رایج | نکته مهم در انتخاب |
|---|---|---|
| 9 آمپر | موتورهای کوچک، فن ها و برخی پمپ ها | جریان واقعی موتور و رده AC-3 بررسی شود |
| 12 آمپر | موتورهای کوچک و تجهیزات صنعتی سبک | جریان بار با ظرفیت کنتاکتور تطبیق داده شود |
| 18 آمپر | موتورها، پمپ ها، فن ها و ماشین آلات صنعتی | جریان نامی و شرایط راه اندازی بررسی شود |
| 25 آمپر | بارهای موتوری و تجهیزات صنعتی با جریان بالاتر | رده کاری و ولتاژ کاری اهمیت دارد |
| 32 آمپر | برخی موتورها و تجهیزات صنعتی با توان بالاتر | ظرفیت واقعی در رده کاری موردنظر بررسی شود |
این جدول برای شناخت اولیه رنج های آمپری است و نباید جایگزین جدول انتخاب سازنده شود. یک کنتاکتور ممکن است برای بار موتوری و بار مقاومتی، جریان نامی متفاوتی داشته باشد. ABB نیز در راهنمای انتخاب خود، انتخاب کنتاکتور را بر اساس نوع بار و رده استفاده مانند AC-1 و AC-3 انجام می دهد.
کنتاکتور 9 آمپر برای چه باری مناسب است؟
کنتاکتور 9 آمپر یکی از سایزهای رایج برای مدارهای موتوری با جریان پایین تر است. از این رنج می توان در برخی موتورهای کوچک، فن ها، پمپ ها، کمپرسورها و ماشین آلات سبک استفاده کرد؛ البته انتخاب نهایی باید بر اساس جریان واقعی موتور و مشخصات فنی همان کنتاکتور انجام شود.
برای مثال، کنتاکتور 9 امپر 220 ولت را نباید فقط با توجه به عبارت 220 ولت انتخاب کرد. در چنین عبارتی، 9 آمپر به ظرفیت جریان تعریف شده برای کنتاکتور مربوط است و 220 ولت معمولا به ولتاژ بوبین اشاره دارد. بنابراین باید مشخص شود که مدار فرمان نیز با ولتاژ بوبین کنتاکتور هماهنگ است.
در موتورهای سه فاز نیز بهتر است به جای تخمین توان از روی آمپر کنتاکتور، جریان درج شده روی پلاک موتور بررسی شود. سپس مقدار جریان با جریان مجاز کنتاکتور در رده AC-3 مقایسه شود.
کنتاکتور 12 آمپر چه کاربردی دارد؟
کنتاکتور 12 آمپر برای بارهایی مناسب است که جریان آنها در محدوده بالاتری نسبت به برخی کنتاکتورهای کوچک تر قرار دارد. موتورهای کوچک، فن ها، پمپ ها و برخی ماشین آلات صنعتی سبک می توانند در این محدوده قرار بگیرند.
هنگام انتخاب کنتاکتور 12 امپر 220 ولت باید دو موضوع را جداگانه بررسی کرد: جریان مدار قدرت و ولتاژ بوبین. 220 ولت بودن بوبین به این معنی نیست که کنتاکتور برای هر بار 220 ولتی مناسب است. جریان بار و مشخصات کنتاکت های قدرت نیز باید با کاربرد موردنظر مطابقت داشته باشد.
اگر کنتاکتور برای موتور استفاده می شود، رده AC-3 و جریان نامی موتور از مهم ترین معیارها هستند. برای بار مقاومتی، شرایط متفاوت خواهد بود.
کنتاکتور 18 آمپر برای چه موتوری مناسب است؟
کنتاکتور 18 آمپر یکی از رنج های پرکاربرد در مدارهای کنترل موتور است. این سایز می تواند در برخی پمپ ها، فن ها، کمپرسورها، نوار نقاله ها و ماشین آلات صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.
اما پاسخ به این سوال که «کنتاکتور 18 آمپر برای موتور چند کیلووات مناسب است؟» یک عدد ثابت ندارد. توان موتور به ولتاژ، جریان، ضریب توان و راندمان آن وابسته است. بنابراین بهترین مرجع برای انتخاب، جریان درج شده روی پلاک موتور و جدول انتخاب سازنده کنتاکتور است.
برای نمونه، Schneider Electric در توضیح رسمی محصولات TeSys اعلام می کند که مدل LC1D18 برای کنترل موتور با جریان نامی 18 آمپر در رده AC-3 طراحی شده است، در حالی که ظرفیت آن برای بار مقاومتی در AC-1 متفاوت است.
به همین دلیل کنتاکتور 18 امپر 220 ولت باید بر اساس سه مشخصه اصلی بررسی شود: جریان موردنیاز بار، رده کاری و ولتاژ بوبین.
کنتاکتور 25 آمپر چه تفاوتی با مدل های پایین تر دارد؟
کنتاکتور 25 آمپر برای مدارهایی انتخاب می شود که جریان کاری آنها از محدوده مناسب مدل های کوچک تر بیشتر است. این رنج می تواند در برخی موتورهای صنعتی، پمپ ها، کمپرسورها و تجهیزات کنترل قدرت مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، بزرگ تر بودن آمپر کنتاکتور همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست. اگر جریان بار در محدوده یک کنتاکتور 9 یا 12 آمپر باشد، استفاده از مدل بسیار بزرگ تر ممکن است بدون ایجاد مزیت فنی، هزینه و ابعاد تجهیزات را افزایش دهد.
در انتخاب کنتاکتور 25 امپر 220 ولت نیز باید جریان مدار قدرت، رده کاری، ولتاژ کاری و ولتاژ بوبین به صورت جداگانه بررسی شوند.
کنتاکتور 32 آمپر برای چه کاربردهایی استفاده می شود؟
کنتاکتور 32 آمپر در مدارهایی استفاده می شود که جریان بار نسبت به رنج های پایین تر بیشتر است. برخی موتورهای صنعتی، پمپ ها، کمپرسورها و تجهیزات با توان بالاتر می توانند در این محدوده قرار بگیرند.
با این حال، 32 آمپر یک ظرفیت عمومی و مستقل از شرایط کاری نیست. برای مثال، مقدار جریان قابل استفاده در رده AC-1 می تواند با مقدار مجاز در AC-3 متفاوت باشد. بنابراین در انتخاب کنتاکتور 32 امپر 220 ولت باید جدول فنی همان محصول بررسی شود.
تفاوت آمپر کنتاکتور در AC-1 و AC-3 چیست؟
یکی از مهم ترین نکات در شناخت انواع کنتاکتور بر حسب آمپر، تفاوت بین AC-1 و AC-3 است. این دو عبارت نشان می دهند کنتاکتور در چه نوع شرایطی برای قطع و وصل بار ارزیابی شده است.
AC-1 بیشتر برای بارهای غیرالقایی یا دارای القایی کم مانند بارهای مقاومتی و برخی تجهیزات گرمایشی استفاده می شود. در مقابل، AC-3 برای موتورهای قفس سنجابی و شرایطی تعریف شده که موتور در حال کار قطع می شود.
این تفاوت باعث می شود یک کنتاکتور عدد آمپری متفاوتی در AC-1 و AC-3 داشته باشد. ABB نیز مثال می زند که یک کنتاکتور می تواند در 400 ولت جریان AC-3 برابر 9 آمپر و جریان AC-1 برابر 25 آمپر داشته باشد.
بنابراین اگر هدف، کنترل موتور است، مقایسه بر اساس عدد AC-1 می تواند باعث انتخاب اشتباه شود. برای موتور باید ظرفیت کنتاکتور در رده کاری مناسب، معمولا AC-3، بررسی شود.
رابطه آمپر کنتاکتور و توان موتور چیست؟
آمپر کنتاکتور را نمی توان مستقیما به یک مقدار ثابت از توان موتور تبدیل کرد. توان موتور به عواملی مانند ولتاژ، تک فاز یا سه فاز بودن، ضریب توان و راندمان بستگی دارد.
در موتور سه فاز می توان به صورت تقریبی رابطه زیر را برای درک ارتباط توان و جریان در نظر گرفت:
P ≈ √3 × V × I × cosφ × η
در این رابطه P توان موتور، V ولتاژ، I جریان، cosφ ضریب توان و η راندمان موتور است. به همین دلیل دو موتور با توان مشابه ممکن است جریان یکسانی نداشته باشند.
در عمل، برای انتخاب کنتاکتور بهتر است ابتدا جریان نامی موتور از روی پلاک خوانده شود و سپس با جریان AC-3 کنتاکتور مقایسه شود. استفاده از جدول توان موتور بدون توجه به ولتاژ و شرایط کاری می تواند نتیجه دقیقی نداشته باشد.
چگونه آمپر مناسب کنتاکتور را انتخاب کنیم؟
برای انتخاب کنتاکتور مناسب، این مراحل را دنبال کنید:
- نوع بار را مشخص کنید. ابتدا مشخص کنید کنتاکتور قرار است موتور، هیتر، روشنایی یا بار دیگری را کنترل کند.
- جریان واقعی بار را پیدا کنید. برای موتور، جریان درج شده روی پلاک یکی از مهم ترین اطلاعات است.
- رده کاری را مشخص کنید. برای موتورهای قفس سنجابی معمولا AC-3 اهمیت دارد و برای بارهای مقاومتی AC-1 می تواند معیار مناسب تری باشد.
- ولتاژ مدار قدرت را بررسی کنید. ولتاژ کاری باید در محدوده مجاز کنتاکتور قرار داشته باشد.
- ولتاژ بوبین را انتخاب کنید. ولتاژ بوبین باید با مدار فرمان هماهنگ باشد.
- تعداد قطع و وصل را در نظر بگیرید. در کاربردهایی که کنتاکتور به دفعات زیاد عمل می کند، دوام الکتریکی و شرایط کاری اهمیت بیشتری پیدا می کند.
- کاتالوگ سازنده را بررسی کنید. در مرحله نهایی باید مدل دقیق کنتاکتور با جدول فنی سازنده تطبیق داده شود.
آیا انتخاب کنتاکتور با آمپر بالاتر بهتر است؟
خیر. انتخاب کنتاکتور با آمپر بالاتر همیشه به معنی انتخاب بهتر نیست. هدف این است که کنتاکتور با توجه به جریان بار و شرایط کاری، ظرفیت مناسب داشته باشد.
انتخاب بیش از حد بزرگ ممکن است هزینه خرید و ابعاد تابلو را افزایش دهد. از طرف دیگر، انتخاب کنتاکتور با ظرفیت کمتر از نیاز بار می تواند باعث افزایش فشار روی کنتاکت ها و کاهش عمر تجهیز شود.
بنابراین بهتر است به جای استفاده از یک ضریب ثابت مانند «همیشه یک سایز بزرگ تر انتخاب کن»، شرایط واقعی بار و اطلاعات سازنده بررسی شود.
آیا آمپر کنتاکتور با ولتاژ بوبین آن یکی است؟
خیر. آمپر کنتاکتور و ولتاژ بوبین دو مشخصه کاملا متفاوت هستند. آمپر به جریان کاری تعریف شده برای کنتاکتور مربوط است، در حالی که ولتاژ بوبین مشخص می کند سیم پیچ کنتاکتور با چه ولتاژ کنترلی فعال شود.
برای مثال، عبارت «18 آمپر 220 ولت» می تواند به کنتاکتوری اشاره کند که ظرفیت آن در یک رده کاری 18 آمپر و ولتاژ بوبین آن 220 ولت است. این دو عدد را نباید به جای یکدیگر تفسیر کرد.
همچنین یک خانواده کنتاکتور ممکن است با ولتاژهای بوبین مختلف عرضه شود. بنابراین هنگام سفارش باید ولتاژ بوبین دقیقا با مدار فرمان تطبیق داده شود.
جمع بندی انواع کنتاکتور بر حسب آمپر
انواع کنتاکتور بر حسب آمپر در رنج هایی مانند 9، 12، 18، 25 و 32 آمپر عرضه می شوند و هر کدام برای محدوده مشخصی از جریان و شرایط کاری کاربرد دارند. اما انتخاب کنتاکتور صرفا با نگاه کردن به عدد آمپر روی محصول روش دقیقی نیست.
برای انتخاب مناسب باید نوع بار، جریان واقعی، ولتاژ مدار قدرت، رده کاری مانند AC-1 یا AC-3 و ولتاژ بوبین بررسی شود. در کاربردهای موتوری، جریان درج شده روی پلاک موتور و ظرفیت AC-3 کنتاکتور اهمیت ویژه ای دارند.
بنابراین اگر بین کنتاکتورهای 9، 12، 18، 25 و 32 آمپر مردد هستید، ابتدا جریان واقعی بار را مشخص کنید، سپس رده کاری و جدول فنی سازنده را بررسی کنید و در نهایت ولتاژ بوبین را با مدار فرمان تطبیق دهید. این روش، انتخاب کنتاکتور را از یک مقایسه ساده آمپری به یک انتخاب فنی و مطمئن تبدیل می کند.
سوالات متداول درباره انواع کنتاکتور بر حسب آمپر
کنتاکتور 9 آمپر بهتر است یا 12 آمپر؟
هیچ کدام به صورت مطلق بهتر نیستند. اگر جریان و شرایط کاری بار در محدوده مجاز کنتاکتور 9 آمپر باشد، استفاده از مدل 12 آمپر ضرورت ندارد. انتخاب باید بر اساس جریان واقعی، نوع بار و رده کاری انجام شود.
کنتاکتور 18 آمپر برای موتور چند کیلووات مناسب است؟
نمی توان یک توان ثابت برای همه موتورها تعیین کرد. توان قابل پشتیبانی به ولتاژ، جریان، ضریب توان، راندمان و رده کاری بستگی دارد. برای انتخاب دقیق، جریان پلاک موتور و جدول انتخاب سازنده بررسی شود.
آیا کنتاکتور 25 آمپر را می توان جایگزین 18 آمپر کرد؟
در بعضی کاربردها ممکن است از نظر جریان امکان پذیر باشد، اما جایگزینی مستقیم فقط با مقایسه آمپر انجام نمی شود. ولتاژ، رده کاری، بوبین، تعداد کنتاکت ها، ابعاد و مشخصات مدار نیز باید بررسی شوند.
آیا کنتاکتور 32 آمپر برای بار 32 آمپر مناسب است؟
لزوما خیر. باید مشخص شود 32 آمپر مربوط به کدام رده کاری و چه شرایطی است. جریان AC-1 و AC-3 ممکن است برای یک کنتاکتور متفاوت باشند.
آیا کنتاکتور 220 ولت یعنی کنتاکتور 220 آمپر است؟
خیر. ولت و آمپر دو کمیت متفاوت هستند. 220 ولت معمولا به ولتاژ بوبین یا یکی از ولتاژهای مجاز تجهیز اشاره دارد و آمپر ظرفیت جریان کنتاکتور را نشان می دهد.
برای انتخاب کنتاکتور ابتدا آمپر را بررسی کنیم یا توان موتور را؟
برای انتخاب دقیق کنتاکتور موتوری، جریان نامی موتور معمولا معیار عملی تری از توان اسمی آن است. جریان روی پلاک موتور را با جریان مجاز کنتاکتور در رده کاری مناسب، معمولا AC-3، مقایسه کنید.
هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.